GRANT NCN MINIATURA 9
- środki finansowe w wysokości: 35 639 zł (słownie: trzydzieści pięć tysięcy sześćset trzydzieści dziewięć zł) na realizację działania naukowego pochodzą z NCN
- nr rejestracyjny 2025/09/X/HS5/00745
- pt. Modele prawno-organizacyjne ewakuacji ludności cywilnej w przypadku masowych zagrożeń w Litwie, Estonii, Łotwie i Polsce.
- Działanie naukowe realizować będzie Akademia Łomżyńska
- Osobą realizującą działanie będzie dr Ewa Jakubiak
Działanie naukowe dotyczące modeli prawno-organizacyjnych ewakuacji ludności cywilnej w przypadku masowych zagrożeń w Litwie, Estonii, Łotwie i Polsce ma na celu zbadanie i porównanie istniejących regulacji prawnych oraz praktyk ewakuacyjnych w tych państwach. Realizacja tego projektu ma kluczowe znaczenie dla zwiększenia bezpieczeństwa obywateli w sytuacjach kryzysowych oraz poprawy efektywności systemów ewakuacji. Dzięki zrozumieniu różnorodnych modeli prawno-organizacyjnych będzie możliwe lepsze przygotowanie się na przyszłe zagrożenia, co może przyczynić się do zmniejszenia skutków katastrof i ochrony życia ludzkiego. Ustanowiona teoria i model koncepcyjny będą miały na celu służyć, po pierwsze - jako narzędzie diagnostyczne o możliwie szerszym zastosowaniu praktycznym, a po drugie - jako podstawa do dalszych badań naukowych. Wybrane aspekty do zbadania obejmują podstawę prawną (jak precyzyjne są przepisy regulujące ewakuację ludności cywilnej podczas zagrożenia?) genezę (historia). Główne pytanie badawcze brzmi: Jak różne podejścia prawne i organizacyjne wpływają na skuteczność ewakuacji ludności cywilnej w obliczu kryzysów, takich jak katastrofy naturalne, sytuacje nadzwyczajne i konflikty zbrojne? Aby znaleźć odpowiedź, PI zdecydowało się podzielić badania na trzy etapy, podczas których będzie szukać odpowiedzi na pytania szczegółowe: (Jakie są różnice w ramach prawnych krajowych dotyczących ewakuacji ludności cywilnej podczas kryzysów? Jakie są kluczowe elementy organizacyjne (np. planowanie, kordynacja, komunikacja) wpływające na skuteczność ewakuacji w Litwie, Łotwie, Estonii i Polsce? Jakie są przykłady najlepszych praktyk, które poprawiły skuteczność ewakuacji w różnych sytuacjach kryzysowych?).
W każdym etapie wykorzystana zostanie inna metodologia, aby jak najlepiej zrozumieć omawiany problem. Hipoteza badawcza zakłada, że różne podejścia prawne i organizacyjne odgrywają kluczową role w skutecznej ewakuacji ludności cywilnej podczas kryzysów, takich jak katastrofy naturalne i konflikty zbrojne, ewakuacja ludności cywilnej w Litwie, Estonii, Łotwie i Polsce różni się pod względem struktury prawnej, procedur oraz skuteczności, co wpływa na efektywność i bezpieczeństwo realizacji ewakuacji w sytuacjach masowych zagrożeń.
Celem poznawczym projektu jest analiza modelów prawno-organizacyjnych ewakuacji ludności cywilnej w krajach Litwy, Estonii, Łotwy oraz Polski w przypadku wystąpienia masowych zagrożeń. Projekt ma na celu identyfikację istniejących regulacji prawnych, procedur, struktur organizacyjnych, a także porównanie systemów w celu wypracowania rekomendacji dla ich optymalizacji i zwiększenia skuteczności działań ratowniczych. Wyniki badań zostaną opublikowane w międzynarodowym czasopiśmie i zaprezentowane na międzynarodowej konferencji. Konferencja z zakresu nauk prawnych, bezpieczeństwa lub nauk politycznych (lub podobnych).
Postępy w projekcie
Doktor Ewa Jakubiak, kierownik projektu badawczego “Modele prawno-organizacyjne ewakuacji ludności cywilnej podczas masowych zagrożeń”, Miniatura 9 NCN rozpoczęła drugi etap badań na Litwie.
Celem projektu jest analiza modeli ewakuacji w Polsce oraz trzech krajach bałtyckich – Łotwie, Litwie i Estonii. W ramach projektu odbył się wyjazd studyjny na Uniwersytet Wileński, gdzie przeprowadzono konsultacje z lokalnymi ekspertami.
Dr Ewa Jakubiak wzieła udział w konferencji „Social Innovations for Sustainable Regional Development”, zorganizowanej na Uniwersytecie w Kłajpedzie (Litwa) w dniach 7–9 maja 2026 r., i przedstawiła wyniki badań zatytułowanych: „Wyzwania i strategie administracji publicznej w czasach kryzysu”
W dniach 23–24 czerwca 2026 r. dr Ewa Jakubiak uczestniczyła w VI Konferencji POLON CBRNE 2026, poświęconej problematyce bezpieczeństwa oraz zagrożeń chemicznych, biologicznych, radiologicznych, nuklearnych i wybuchowych. W ramach konferencji wygłosiła referat pt. „Ewakuacja ludności cywilnej podczas masowych zagrożeń w Polsce”, prezentując wyniki prowadzonych badań oraz analizę wyzwań związanych z organizacją ewakuacji ludności w sytuacjach kryzysowych.
Dr Ewa Jakubiak, kierownik projektu badawczego „Modele prawno-organizacyjne ewakuacji ludności cywilnej podczas masowych zagrożeń”, realizowanego w ramach konkursu MINIATURA 9 Narodowego Centrum Nauki (NCN), w dniach 8–19 lipca 2026 r. zrealizowała trzeci etap badań naukowych w Estonii. W ramach wyjazdu badawczego odbyły się wizyty studyjne w Baltic Defence College oraz na Uniwersytecie w Tallinie. Podczas pobytu przeprowadzono konsultacje z lokalnymi ekspertami z zakresu bezpieczeństwa, zarządzania kryzysowego oraz ochrony ludności. Spotkania stanowiły cenną okazję do wymiany doświadczeń, analizy estońskich rozwiązań prawnych i organizacyjnych oraz pozyskania materiałów badawczych, które zostaną wykorzystane w dalszej realizacji projektu. W ramach realizacji projektu dr Ewa Jakubiak odbyła również wizytę w Helsinkach. Jej celem było rozpoznanie potencjału infrastruktury portowej oraz analiza uwarunkowań prawnych, organizacyjnych i logistycznych związanych z planowaniem ewakuacji ludności cywilnej drogą morską w sytuacjach masowych zagrożeń. Pozyskane obserwacje stanowią cenny materiał porównawczy dla prowadzonych badań nad modelami ewakuacji ludności.
Project Progress
Dr. Ewa Jakubiak, head of the research project "Legal and organizational models for the evacuation of the civilian population during mass-scale threats" (funded by the NCN Miniatura 9 grant), is currently working on the second stage of research in Lithuania.
The project aims to analyze evacuation models in Poland and the three Baltic states: Latvia, Lithuania, and Estonia. As part of the project, a study visit to Vilnius University was undertaken, during which consultations with experts were held.
She participated in the "Social Innovations for Sustainable Regional Development" conference, held at Klaipėda University (Lithuania) on May 7–9, 2026, and presented research findings titled "Public Administration Challenges and Strategies in Times of Crisis."
From June 23 to 24, 2026, Dr. Ewa Jakubiak participated in the 6th POLON CBRNE 2026 Conference, which focused on safety issues and chemical, biological, radiological, nuclear, and explosive (CBRNE) threats. During the conference, she delivered a presentation titled "Civilian Evacuation During Mass-Scale Threats in Poland," in which she presented research findings and analyzed the challenges associated with organizing population evacuations in crisis situations.
Dr. Ewa Jakubiak, head of the research project "Legal and organizational models for the evacuation of the civilian population during mass-scale threats"—conducted under the National Science Centre’s (NCN) MINIATURA 9 call—carried out the third stage of her research in Estonia from July 8 to 19, 2026. The research trip included study visits to the Baltic Defence College and Tallinn University. During her stay, she held consultations with local experts in the fields of security, crisis management, and civil protection. These meetings provided a valuable opportunity to exchange experiences, analyze Estonian legal and organizational solutions, and gather research materials to be used in the further implementation of the project.As part of the project, Dr. Ewa Jakubiak also undertook a research visit to Helsinki. The visit aimed to assess the potential of port infrastructure and analyze the legal, organizational, and logistical factors involved in planning the maritime evacuation of civilians during mass-scale emergencies. The insights gained provide valuable comparative material for ongoing research into population evacuation models.
The research project on legal and organizational models of civilian evacuation in mass emergencies in Lithuania, Estonia, Latvia, and Poland aims to examine and compare existing legal regulations and evacuation practices in these countries. Implementation of this project is crucial for increasing citizen safety in crisis situations and improving the effectiveness of evacuation systems. Understanding diverse legal and organizational models will enable better preparedness for future threats, which can contribute to reducing the impact of disasters and protecting human life. The established theory and conceptual model will serve, firstly, as a diagnostic tool with possibly broader practical application, and secondly, as a basis for further research. Selected aspects to be examined include the legal basis (how precise are the regulations governing civilian evacuation during emergencies?) and its origins (history). The main research question is: How do different legal and organizational approaches affect the effectiveness of civilian evacuation in crises such as natural disasters, emergencies, and armed conflicts? To find the answer, PI decided to divide the research into three stages, during which it will seek answers to specific questions: (What are the differences in the national legal frameworks regarding the evacuation of civilians during crises? What are the key organizational elements (e.g., planning, coordination, communication) influencing the effectiveness of evacuations in Lithuania, Latvia, Estonia, and Poland? What are the examples of best practices that have improved the effectiveness of evacuations in various crisis situations?).
Each stage will utilize a different methodology to best understand the problem at hand. The research hypothesis assumes that different legal and organizational approaches play a key role in the effective evacuation of civilians during crises such as natural disasters and armed conflicts. Civilian evacuation in Lithuania, Estonia, Latvia, and Poland differs in terms of legal structure, procedures, and effectiveness, which impacts the effectiveness and safety of evacuations in mass emergencies.
The research goal of the project is to analyze the legal and organizational models for civilian evacuation in Lithuania, Estonia, Latvia, and Poland in the event of mass emergencies. The project aims to identify existing legal regulations, procedures, and organizational structures, and to compare systems in order to develop recommendations for optimizing them and increasing the effectiveness of rescue operations. The research results will be published in an international journal and presented at an international conference. A conference in the field of law, security, or political science (or similar).